Tordera: Od Rzeki do Historii

O tej wycieczce

Kompletny spacer po Tordera, największym miasteczku Maresme, od stacji kolejowej do kulturalnego serca miejscowości. Ta trasa, trwająca około półtorej godziny, pozwoli Ci odkryć tajemnice tysiącletniej osady: ikoniczny Pont de Ferro, odbudowany trzykrotnie po powodziach, romańska dzwonnica z XI wieku, przebieg starożytnej rzymskiej Via Augusta oraz tętniący życiem Teatre Clavé. Tordera słynie z niedzielnego targu o ponad 150-letniej tradycji, jednego z największych w Katalonii z 300 straganami, oraz z fasoli ganxet z Chronioną Nazwą Pochodzenia. Podróż przez dwa tysiące lat historii w sercu Maresme.

Przystanki wycieczki (8)

1

Stacja Tordera - Brama Maresme

Witamy w Tordera. … Rozpoczynamy naszą trasę tutaj, na stacji kolejowej. To historyczne miejsce, przez które od dziewiętnastu wieku przechodzili podróżni i kupcy. Posłuchajcie dobrze. Przyjazd pociągu radykalnie zmienił to miasteczko. … Linia Barcelona-Maçanet, otwarta w tysiąc osiemset pięćdziesiąt dziewięć roku, połączyła Tordera ze światem. Nagle lokalne produkty mogły docierać na barcelońskie rynki w kilka godzin. A barcelońscy letnicy? … Odkryli tutaj spokój, między morzem a górami. Magia. Dziś stacja nadal żyje. Pociągi Rodalies przyjeżdżają do Barcelony w nieco ponad godzinę. Wielu odwiedzających przychodzi każdej niedzieli na słynny targ. I teraz my. … Będziemy spacerować na południe, łagodnie schodząc w kierunku rzeki Tordera i starego centrum. …… Spójrzcie na naszą prawą stronę. Widzicie tę zieloną masę? To Parc Prudenci Bertrana — nasz następny cel. Tordera zawdzięcza swoją nazwę rzece. Tej samej, do której teraz idziemy.

2

Park Prudenci Bertrana - Zielone Płuca

Wchodzimy do Parc Prudenci Bertrana, zielonej oazy zajmującej wyspę rzeczną, którą sama rzeka utworzyła podczas wielkiej powodzi w 1907 roku. Park nosi imię Prudenciego Bertrany i Comtego, jednego z najważniejszych pisarzy katalońskiej literatury XX wieku, urodzonego tutaj, w Tordera, 19 stycznia 1867 roku. Poszukajcie jego popiersia w pobliżu wejścia. Bertrana był człowiekiem katalońskiego renesansu: malarzem, dziennikarzem, krytykiem sztuki, a przede wszystkim powieściopisarzem. Jego najbardziej znane dzieło, „Josafat", opublikowane w 1906 roku, wywołało skandal w swoich czasach ze względu na surowy portret kościelnego dręczonego przez własne namiętności. Jego córka Aurora również stała się wybitną pisarką i podróżniczką. To miejsce ma ciekawą historię. W latach trzydziestych XX wieku towarzystwo rekreacyjne „l'Amistat" nabyło te tereny nad rzeką, aby organizować tańce i zajęcia rozrywkowe. W 1951 roku zbudowano parkiet taneczny, a wkrótce potem władze miejskie wykupiły cały teren. Dziś park jest miejscem Fira Mercat del Ram, stuletniej imprezy targowej odbywającej się w weekend Niedzieli Palmowej, przyciągającej tysiące odwiedzających swoją wielobranżową atmosferą: rękodzielniczymi wyrobami, lokalną gastronomią i tradycyjnymi poświęconymi palmami. Kierujmy się teraz w stronę Pont de Ferro, widocznego stąd.

3

Pont de Ferro - Symbol Oporu

Spójrzcie tutaj. … Stojmy przed Pont de Ferro. Bez wątpienia, najbardziej emblematycznym symbolem Tordery. To świadectwo długiej, pełnej miłości i zmagań relacji, którą miasto utrzymywało ze swoją rzeką przez wieki. Przez całe wieki. Pierwszy żelazny most został otwarty trzeciego sierpnia tysiąc osiemset dziewięćdziesiąt siedem. … Imponująca konstrukcja. Sto osiemdziesiąt trzy metry długości, wsparta na dziesięciu żelaznych filarach. Posłuchajcie tego: mieszkańcy Tordery sfinansowali ją sami. Z własnej kieszeni. Byli zmęczeni zależnością od łodzi. Każdego dnia przeprawianie się przez rzekę — łodzią. Dlatego zbudowali ten most. Ale — i tu jest haczyk — rzeka Tordera jest kapryśna. …… Zaledwie dziewięćdziesiąt dwa dni po inauguracji. Trzeciego listopada tysiąc osiemset dziewięćdziesiąt siedem. Przyszła ogromna torderada.

4

Plaça de la Concòrdia - Kuźnie nad Rzeką

Przybyliśmy na Plaça de la Concòrdia. … Przestrzeń pełna pamięci o tradycyjnych rzemiosłach Tordera. Słuchajcie dobrze — ten plac nabył Urząd Miejski we wrześniu tysiąc dziewięćset pięćdziesiąt osiem roku. Pierwotnie stał tu pomnik poległych, ale z czasem przekształcił się w miejsce, gdzie spotykali się mieszkańcy. Ale najciekawsze czeka nas zaraz obok. … Widzicie tę ulicę? To Carrer Ferrers. Nazwa nie jest przypadkowa — posłuchajcie. Przez wieki mieściło się tu nawet dziesięć kuźni. Dziesięć! Wszystkie napędzane siłą wody rzecznej. Miech za mieszem, młot za młotem. Wyobraźcie sobie. … Słyszacie ten dźwięk metalu rozbrzmiewający po całej dzielnicy? Czujacie żar palenisk? Widzicie kowali i rzemieślników w pracy. Kuźnie Tordera znane były w całej okolicy — wytwarzały wszystko. Podkowy. Kraty. Narzędzia rolnicze. Sprzęt do pracy. …… W tej samej okolicy znajdziemy także dawny dom beneficjum diakońskiego — instytucję kościelną związaną z parafią. I sindicato de pagesos, świadectwo tego, jak ważne były tu ziemia i rolnictwo. Stąd wyrusza również dawny Camí Ral de Hostalric a Blanes. … Biegł śladem rzymskiej Via Augusta. Posłuchajcie — przez dwa tysiące lat była to wielka oś komunikacyjna całego Morza Śródziemnego. Dwa tysiące lat! A teraz — wejdźmy do starego miasta. Carrer de les Creus nas czeka.

5

El Camí Ral - Starożytna Via Augusta

Schodzimy teraz w stronę Camí Ral. … Jednej z najbardziej tętniących życiem ulic Tordery. I, słuchajcie dobrze, jednej z najstarszych dróg całego Półwyspu Iberyjskiego. Ta ulica przebiega wzdłuż trasy dawnej rzymskiej Via Augusta. Wielkiego traktu, który łączył Kadyks z Rzymem. Wzdłuż całego wybrzeża śródziemnomorskiego. … Rzymianie nadali jej tę nazwę na cześć cesarza Augusta. Choć droga istniała na długo wcześniej. Iberowie znali ją jako Via Heraclea. W średniowieczu? Ten sam szlak stał się Strata Francisca. … Trasą pielgrzymów i kupców. Wszyscy podróżowali tą samą drogą. A w czasach nowożytnych przyjął nazwę Camí Ral. Droga królewska. Wiedzcie, co to oznacza. Ale posłuchajcie tego: w roku tysiąc siedemset trzydzieści siedem wielka powódź uniemożliwiła przejście dawnym traktem. … Przechodził on przez carrers Sant Antoni i Ferrers. W następnym roku zdecydowano zmienić przebieg. Przenieśli go tutaj, gdzie teraz stoimy. I od tamtego czasu Camí Ral, po którym dziś stąpamy, liczy sobie niemal trzy wieki. Spójrzcie na budynki obok nas. … Niektóre zachowały elementy modernistyczne z początku dwudziestego wieku. To był czas, gdy Tordera przeżywała pewien rozkwit. Przemysł korkowy tętnił tutaj życiem. Małe warsztaty korkarskie mnożyły się, korzystając z bliskości lasów korkodębowych Montnegre. Wzdłuż tej ulicy możecie także skosztować lokalnej kuchni. Zwłaszcza słynnej fasoli ganxet. … Ma ona Chronioną Nazwę Pochodzenia Maresme. Warte spróbowania. Nasz cel końcowy jest już bardzo blisko. Teatre Clavé czeka na nas.

6

Kościół Sant Esteve - Tysiącletnie Serce

Posłuchajcie, docieramy do historycznego serca Tordera. … To Plaça de l'Església, zdominowana przez imponującą Església de Sant Esteve. Kościół, który widzicie przed sobą, to efekt ponad tysiąca lat historii. … Obecny budynek pochodzi z końca XVIII wieku — wzniesiony w latach siedemnaście osiemdziesiąt do osiemnaście siedemnaście w stylu barokowym i neoklasycznym. Ale czekajcie, bo skrywa wyjątkowy skarb. Romańską dzwonnicę z XI wieku. Spójrzcie uważnie na wieżę. … Dolna część? Jeszcze starsza — preromańska. Część środkowa — romańska, z charakterystycznymi oknami bliźniaczymi. A górna część? Dobudowana w stylu gotyckim w XVI wieku. To jak czytanie podręcznika architektury wykutego w kamieniu. Pierwsza udokumentowana wzmianka o tym kościele pochodzi z roku dziewięćset siedemdziesiąt siedem. Kataloński szlachcice przekazali go klasztorowi Sant Pere de Rodes. … Wyobraźcie sobie: gdy budowano tę dzwonnicę, Barcelona nie miała jeszcze swojej gotyckiej katedry. Nic. Obecna fasada, zwieńczona falistą linią, to jest zdominowana przez barokowy portal. W niszy widnieje wizerunek Sant Esteve. Poniżej — herb miejscowości i data osiemnaście zero trzy. …… Ten plac od wieków stanowi centrum. Centrum życia społecznego, religijnego i politycznego Tordera. I każdej niedzieli, od ponad sto pięćdziesiąt lat, gości jeden z największych targów w Katalonii. Prawie trzysta straganów. Czterdzieści tysięcy odwiedzających tygodniowo.

7

Carrer de les Creus - Tragedia z 1773 roku

Spójrzcie, właśnie przechodzimy przez Carrer de les Creus. … Znacie tę nazwę? Kryje się za nią tragiczna historia, która wstrząsnęła całą okolicę. W tym miejscu stała dawna gospoda. Należała do 'comú', czyli rady miejskiej. … Była usytuowana wzdłuż trasy Camí Ral, wciąż obowiązkowym punktem postoju dla podróżnych i kupców, którzy przemierzali starożytną Via Augusta. Ale posłuchajcie, co się tu stało. Pierwszego stycznia siedemniestu siedemdziesiąt trzeciego roku gospoda nagle się zawaliła. …… Śmierć jedenastu osób. Tragedia, która głęboko naznaczyła całe miasto. Ku pamięci ofiar na fasadzie domu naprzeciwko umieszczono krzyże. Od nich, od tych krzyży, ulica wzięła swoją nazwę. Wyobraźcie sobie. To miejsce nosi w sobie czyjąś stratę. Jeśli uważnie przyjrzą się Państwo starym fasadom wokół, wciąż można dostrzec ślady upływającego czasu na budynkach z siedemnastego i osiemnastego wieku. Patrz, jak czasu zostały zapisane w kamienia. W pobliżu znajduje się jeszcze coś ważnego: dawny Hospital de Pobres de Tordera. … Pierwszy szpital jest udokumentowany od piętnastego, szesnastego wieku. Mieścił się wtedy w pobliskim Carrer Sant Ramon. Pod koniec szesnastego wieku przeniesiono go tutaj, do skromnego budynku przy Capella de Sant Antoni. Ta kaplica z siedemnastego wieku to naprawdę ciekawy budynek. Służyła zarówno celom religijnym, jak i świeckim, związanym historycznie z lokalną działalnością polityczną. Jedno miejsce dla wielu potrzeb. Kontynuujmy drogę ku Plaça de l'Església. … To serce Tordera czeka nas.

8

Teatr Clavé - Dusza Kultury

Posłuchajcie, spacer kończymy tutaj, przy Teatre Clavé. … To główny obiekt kulturalny Tordery, symbol artystycznej żywotności tego miasteczka. Teatr, który widzicie przed sobą, ma intrygującą historię. … Otwarty został w dwóch etapach. Najpierw częściowo dwudziestego szóstego kwietnia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt osmego roku, w obecności poety Miquel Martí i Pol. A oficjalnie dwudziestego piątego kwietnia tysiąc dziewięćset dziewięćdziesiąt dziewiątego roku. …… Ale jego korzenie sięgają znacznie głębiej. Pod koniec lat dwudziestych tu, dokładnie w tym miejscu, istniało Cinema Clavé. Założył je Josep Albertí Ruscalleda. W latach trzydziestych przeżywało swój złoty okres. … Zarządzała nim organizacja Sindicat Cercle Agrícola, która organizowała seanse filmowe, spektakle teatralne, wszystkie możliwe wydarzenia kulturalne. Wiedzcie, że to było centrum życia artystycznego tej społeczności. …… Podczas wojny domowej związki zawodowe CNT i FAI przejęły ten budynek. Przemianowali go na Cinema Popular. A po wojnie? Znany był jako Educación y Descanso. Historyczne nazwy, prawda? … W tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym trzecim roku władze miejskie je odkupiły. Za trzynaście milionów peset. Ale budynek zdążył popaść w ruinę. W tysiąc dziewięćset osiemdziesiątym ósmym roku go rozebrali. …… Nowy budynek narodził się z konkursu architektonicznego. Wznosi się tu, w sercu centrum miasta, na Plaça de Miquel Martí i Pol. Widźcie tę nazwę placu? Poświęcona wielkiemu katalońskiemu poecie, który tak wspierał cały ten projekt. … Dzisiaj Teatre Clavé żyje pełnią. Oferuje stały repertuar teatralny, muzyczny, taneczny i sztuk scenicznych. A wewnątrz mieści Centre de Formació Artística ze szkołami teatru, muzyki, tańca i sztuk pięknych. …… Tak kończy się nasz spacer po Tordera. Gràcies per la vostra visita. Fins aviat!

Przewodnik

TravelPro

Zweryfikowany lokalny przewodnik

Od 15 lat jestem fanką wycieczek audio, uwielbiam je robić o miejscach z mało znanymi anegdotami.