Tordera: Van de Rivier naar de Geschiedenis

Over deze tour

Een uitgebreide wandeling door Tordera, het grootste dorp van de Maresme, vanaf het treinstation naar het culturele hart van het dorp. Deze route van ongeveer anderhalf uur brengt je naar de geheimen van een duizendjarig dorp: de iconische Pont de Ferro die drie keer herbouwd is na overstromingen, de romaanse klokkentoren uit de 11e eeuw, het tracé van de oude Romeinse Via Augusta, en het levendige Teatre Clavé. Tordera is beroemd om zijn zondagsmarkt met meer dan 150 jaar traditie, een van de grootste van Catalonië met 300 kraampjes, en om de ganxet-bonen met Beschermde Oorsprongsbenaming. Een reis door tweeduizend jaar geschiedenis in het hart van de Maresme.

Tour stops (8)

1

Station Tordera - De Poort van de Maresme

Welkom in Tordera. … We beginnen onze rondleiding hier bij het treinstation. Kijk om je heen. Dit is al eeuwenlang de toegangspoort voor reizigers en handelaars sinds de negentiende eeuw. De komst van de trein veranderde alles. … De lijn Barcelona-Maçanet werd geopend in achttienenvijftig negenenveertig. Plotseling verbond dit hoekje van de Maresme zich met de buitenwereld. Lokale producten bereikten de markten van Barcelona in enkele uren. …… En dan kwamen ze ook: de Barcelonese zomergasten, op zoek naar rust tussen de zee en de bergen. Vandaag de dag? Het station speelt nog steeds een belangrijke rol. De Rodalies-treinen verbinden Tordera met Barcelona in iets meer dan een uur. En iedere zondag stromen de bezoekers naar binnen. Ze komen voor de beroemde markt, weet u. Nu lopen we naar het zuiden. … We dalen zachtjes af naar de rivier de Tordera en de historische kern. Kijk naar rechts. Ziet u al die groene massa? Dat is het Parc Prudenci Bertrana. Onze volgende bestemming. Tordera dankt zijn naam aan de rivier die erdoorheen stroomt. … Het woord 'Tordera' komt van het Latijnse 'torrentera'. Een verwijzing naar de bergstromen die van de Montnegre afdalen. Een naam die, zoals we zullen zien, de hele geschiedenis van dit dorp bepaalt.

2

Parc Prudenci Bertrana - De Groene Long

We betreden het Parc Prudenci Bertrana. … Een groene oase op het riviereiland dat de rivier zelf heeft gevormd tijdens een grote overstroming in negentienhonderd zeven. Kijk goed om je heen. Dit park is vernoemd naar Prudenci Bertrana i Comte, een van de belangrijkste schrijvers uit de Catalaanse literatuur van de twintigste eeuw. Hij werd hier geboren in Tordera, op negentien januari achttien zevenenzestig. Zoek zijn buste op bij de ingang. Bertrana was een man van veel talenten. Schilder, journalist, kunstcriticus, en vooral romanschrijver. Zijn bekendste werk? 'Josafat', gepubliceerd in negentienhonderd zes. … En weet je wat? Dit boek veroorzaakte in zijn tijd een schandaal. Een hard portret van een klokkenluiderwachter die wordt verscheurd door zijn hartstochten. Zijn dochter Aurora werd overigens ook een vooraanstaand schrijfster en reizigster. Deze plek hier heeft een bijzondere geschiedenis. In de jaren dertig van de twintigste eeuw verwierf de recreatievereniging 'l'Amistat' deze gronden langs de rivier. Ze organiseerden dansen en ontspanningsactiviteiten. In negentienhonderd eenenvijftig werd er een dansvloer aangelegd. En kort daarna kocht de gemeente het hele terrein aan. …… Vandaag de dag is het park het decor van de Fira Mercat del Ram. Een eeuwenoude markt die plaatsvindt in het weekend van Palmzondag. Duizenden bezoekers komen hier voor de veelzijdige sfeer: ambachtelijke producten, lokale gastronomie, en de traditionele gezegende palmtakken. Laten we verderlopen naar de Pont de Ferro. … Die is van hieruit zichtbaar.

3

Pont de Ferro - Het Symbool van de Weerstand

Kijk, we staan hier voor de Pont de Ferro. … Ongetwijfeld het meest emblematische symbool van Tordera. En een getuigenis van de liefdes- en strijd­relatie die dit stadje door de eeuwen heen met zijn rivier heeft onderhouden. De eerste ijzeren brug werd ingehuldigd op drie augustus negentienhondersievenentwintig. … Een indrukwekkende constructie, hoor. Honderddrieëntachtig meter lang, gedragen door tien ijzeren pijlers. De inwoners van Tordera financierden haar volledig uit eigen zak. Ze waren het beu om afhankelijk te zijn van boten om de rivier over te steken. Maar luister goed: de rivier de Tordera is grillig. … Amper tweeënnegentig dagen na de inhuldiging — we hebben het over drie november negentienhondersievenentwintig — sleepte een enorme torderada de brug mee. Weg. Maar de torderencs gaven zich niet gewonnen. Ze herbouwden haar en inaugureerden haar opnieuw in augustus negentienhonderdnegenennegentig. Die tweede brug? … Die hield het zeventig jaar vol. Tot een nieuwe historische overstroming, op vijf april negentienhonderdnegenenteestig, haar definitief vernielde. Bijna vier decennia lang bleef Tordera verstoken van haar meest geliefde symbool. De brug die u vandaag ziet, werd ingehuldigd in tweeduizendzeventien. … Moderne veiligheidselementen, maar in de geest van het origineel. Er is zelfs een lift om de toegang te vergemakkelijken. Steek de brug over als u dat wenst. Vanuit het midden kunt u zien hoe de rivier, ogenschijnlijk rustig, blijft herinneren dat de natuur altijd het laatste woord heeft. …… Onze volgende bestemming bevindt zich aan de overkant: de Plaça de la Concòrdia.

4

Plaça de la Concòrdia - De Smederijen van de Rivier

We komen aan op de Plaça de la Concòrdia. … Een ruimte die de herinnering bewaart aan de traditionele ambachten van Tordera. Dit plein werd aangekocht in september negentienhonderdachtenvijftig. Oorspronkelijk stond hier een monument voor de gevallenen. Maar in de loop van de tijd is de ruimte uitgegroeid tot een ontmoetingsplek voor de buurt. Kijk rond. … Dit is het hart van het stadsdeel. Maar het werkelijk fascinerende bevindt zich hier vlakbij. In de straat die hier vandaan vertrekt: de Carrer Ferrers. Let op die naam — geen toeval. Eeuwenlang herbergde deze straat wel tien smederijen. Ze gebruikten de kracht van het rivierwater om hun blaasbalgen en hamers aan te drijven. …… Stelt u zich het geluid eens voor. Het geluid van bewerkt metaal dat door de hele wijk weerklonk. De hitte van de vuurhaarden. Het komen en gaan van hoefsmeden en ambachtslieden. De smederijen van Tordera waren in de hele streek befaamd. Ze vervaardigden alles — hoefijzers, traliewerk, landbouwgereedschap, werktuigen. … Allemaal hier, in deze straat. Ook in dit gebied vinden we nog steeds het oude huis van het beneficie van de diakonie. Een kerkelijke instelling verbonden aan de parochiekerk. En het syndicaat van pagesos — een getuigenis van het landbouwkundige belang van het stadje. Weet u wat dat betekent? Dit was een belangrijk centrum. Niet alleen voor ambachten, maar ook voor landbouw. Vandaar vertrekt ook de oude Camí Ral de Hostalric a Blanes. … Dit pad volgde het tracé van de Romeinse Via Augusta. Gedurende tweeduizend jaar — tweeduizend jaar! — was dit de grote communicatieas van de Middellandse Zee. …… Onvoorstelbaar, toch? Laten we nu via de Carrer de les Creus omhoog lopen naar de oude binnenstad.

5

El Camí Ral - De Oude Via Augusta

Dalen we af naar de Camí Ral. … Een van de levendigste straten van Tordera. En — hoewel velen dat niet weten — een van de oudste wegen van het hele Iberisch Schiereiland. Luister goed: deze straat volgt het tracé van de oude Romeinse Via Augusta. De grote heerweg die Cádiz met Rome verbond langs de gehele Middellandse Zeekust. De Romeinen gaven haar die naam ter ere van keizer Augustus. … Maar de weg was al veel ouder. De Iberiërs kenden hem al als de Via Heraclea. Tijdens de Middeleeuwen werd dit zelfde tracé de Strata Francisca. Een route voor pelgrims en handelaars die door deze bergen trokken. In de moderne tijd kreeg de weg de naam Camí Ral — de weg van de koning. En hier komt het interessante: in 1737 maakte een grote overstroming de doorgang onmogelijk. Het oude tracé liep via de carrers Sant Antoni en Ferrers, en dat kon niet meer. … Het jaar daarop werd besloten het parcours te verleggen naar hier, naar waar we nu staan. De Camí Ral waarop we nu lopen is dus bijna drie eeuwen oud. Kijken we om ons heen. …… Zien jullie die gebouwen die de straat flankeren? Sommige bewaren mooie modernistische elementen uit het begin van de twintigste eeuw. Een periode waarin Tordera een zekere bloei kende. En weten jullie waarom? Dankzij de kurkindustrie. De kleine kurkateliers schoten als paddenstoelen uit de grond, vooral dankzij de nabijheid van de kurkeikenbossen van de Montnegre. Langs deze straat kunt u ook de lokale gastronomie proeven. Met name de beroemde ganxetbonen — met een Beschermde Oorsprongsbenaming van de Maresme. Echt een genot. Onze eindbestemming is al nabij: het Teatre Clavé.

6

Església de Sant Esteve - Het Duizendjarig Hart

We komen aan in het historische hart van Tordera. … Kijk om je heen. Dit is de Plaça de l'Església, volledig gedomineerd door de imposante Església de Sant Esteve. De kerk die jullie hier zien is het resultaat van meer dan duizend jaar geschiedenis. … Het huidige gebouw dateert uit het einde van de achttiende eeuw – gebouwd tussen zeventienachttig en achttienzeventien in barokke en neoklassieke stijl. Maar luister goed: het bewaart een uitzonderlijke architectonische schat. De romaanse klokkentoren uit de elfde eeuw. Bekijk die toren eens aandachtig. … Het onderste gedeelte? Nog ouder. Preromaans. Het middelste gedeelte is romaans – zie je die gekoppelde vensters? Typisch romaans. En het bovenste gedeelte? Dat werd in de zestiende eeuw toegevoegd in gotische stijl. … Het is als het lezen van een architectuurboek. In steen. De eerste gedocumenteerde vermelding van deze kerk stamt uit het jaar negenhondersevenenzeventig. Toen schonken Catalaanse edelen haar aan het klooster van Sant Pere de Rodes. … Stelt u zich voor: toen deze klokkentoren werd gebouwd, had Barcelona nog geen gotische kathedraal. De huidige gevel is prachtig. Die golvende bekroning. Gedomineerd door een barokke poort met een nis waarin het beeld van Sant Esteve staat. … Daaronder het wapen van de stad en het jaartal achttienhoonderddrieën. En nu iets bijzonders. Dit plein is eeuwenlang het centrum geweest van het sociale, religieuze en politieke leven van Tordera. Maar weet je wat het echt maakt tot het hart van de stad? …… Elke zondag, al meer dan honderdvijftig jaar, herbergt het een van de grootste markten van Catalonië. Ongeveer driehonderd kraampjes. Veertigduizend bezoekers per week. Dat is levendig.

7

Carrer de les Creus - De Tragedie van 1773

We lopen nu door de Carrer de les Creus. … Kijk goed om je heen, want de naam van deze straat verbergt een tragische geschiedenis die de hele streek heeft ontroerd. Op deze plek stond een oud herberggebouw. Het was eigendom van het gemeentebestuur en lag langs de oude Camí Ral. Reizigers en handelaars die de Via Augusta doorkruisten, moesten hier verplicht halt houden. En dan gebeurde het ergste. … Op 1 januari 1773 stortte de herberg plotseling in. Elf mensen kwamen om het leven. Een tragedie die het stadje diep heeft getekend. Ter nagedachtenis aan de slachtoffers werden kruisen aangebracht op de gevel van het huis ertegenover. Dat is waar deze straat zijn naam aan dankt. Als jullie de oude gevels goed bekijken, zien jullie nog altijd de sporen van de tijd. Deze gebouwen stammen uit de zeventiende en achttiende eeuw. …… Heel dichtbij bevindt zich ook het oude Hospital de Pobres de Tordera. Het eerste ziekenhuis is gedocumenteerd vanaf de vijftiende en zestiende eeuw. Het stond in de nabijgelegen Carrer Sant Ramon. Aan het einde van de zestiende eeuw verhuisde het naar een bescheiden gebouw naast de Capella de Sant Antoni. Die kapel is uit de zeventiende eeuw en diende zowel voor religieus als voor burgerlijk gebruik. Ze is historisch verbonden met de plaatselijke politieke activiteit. Laten we verder lopen naar de Plaça de l'Església. Het hart van Tordera.

8

Teatre Clavé - De Culturele Ziel

We sluiten onze rondleiding af bij het Teatre Clavé. … Het culturele hart van Tordera. Het symbool van de artistieke vitaliteit van dit stadje. Kijk goed naar het theater dat u vandaag voor u ziet. Het werd in twee fasen ingehuldigd. … Gedeeltelijk op 26 april negentienhonderdachtentwintig, in aanwezigheid van de dichter Miquel Martí i Pol. En officieel op 25 april negentienhonderdnegenentwintig. Maar weet u, de geschiedenis ervan gaat veel verder terug. Eind jaren twintig bevond zich op dit zelfde terrein de Cinema Clavé. Opgericht door Josep Albertí Ruscalleda. In de jaren dertig beleefde het zijn hoogtijdagen, beheerd door het Sindicat Cercle Agrícola. … Die organiseerde film, theater en culturele activiteiten. Alles wat u hier nu ziet, heeft zijn wortels daar. De geschiedenis nam een dramatische wending. Tijdens de Burgeroorlog maakten de vakbonden CNT en FAI zich meester van het gebouw. Ze doopten het om tot 'Cinema Popular'. En in de naoorlogse periode stond het bekend als 'Educación y Descanso'. …… In 1983 kocht het gemeentebestuur het aan voor 13 miljoen peseta. Maar de toestand verslechterde. In 1988 moest het, vanwege de bouwvallige staat, gesloopt worden. En dan: het nieuwe begin. Het gebouw dat u ziet, werd ontworpen na een ideeënwedstrijd. Het verrijst hier in het hart van de stadskern, op de Plaça de Miquel Martí i Pol. … Vernoemd naar de grote Catalaanse dichter die het project zo sterk heeft gesteund. Symbolisch, nietwaar? Vandaag biedt het Teatre Clavé een vast programma van theater, muziek, dans en podiumkunsten. Het huisvest tevens het Centre de Formació Artística. Daar werken scholen voor theater, muziek, dans en beeldende kunsten. Een volledige artistieke gemeenschap onder één dak. Hiermee sluit onze wandeling door Tordera af. Dank u wel voor uw bezoek. Tot ziens!

Gids

TravelPro

Geverifieerde lokale gids

Ik ben al 15 jaar fan van audiotours, ik maak ze graag over plaatsen met anekdotes die weinig bekend zijn.