Tordera: Do Río á Historia

Sobre este tour

Un paseo completo por Tordera, a vila máis grande do Maresme, desde a estación de tren ata o corazón cultural do pobo. Este percorrido de aproximadamente hora e media levarache a descubrir os segredos dunha vila milenaria: o icónico Pont de Ferro reconstruído tres veces tras as enchentes, o campanario románico do século XI, o trazado da antiga Via Augusta romana, e o vibrante Teatre Clavé. Tordera é famosa polo seu mercado dominical de máis de 150 anos de tradición, un dos máis grandes de Cataluña con 300 postos, e polas fabas do ganxet con Denominación de Orixe Protexida. Unha viaxe por dous mil anos de historia no corazón do Maresme.

Paradas do tour (8)

1

Estació de Tordera - A Porta do Maresme

Benvidos a Tordera. … Comezamos o noso percorrido aquí mesmo, na estación de ferrocarril. Foi o punto de entrada histórico para viaxeiros e comerciantes dende o século XIX. A chegada do tren transformou radicalmente esta vila. … A liña Barcelona-Maçanet inaugurouse en mil oitocentos cincuenta e nove, e de súpeto todo cambiou. Conectou este recuncho do Maresme co mundo exterior. Os produtos locais podían chegar aos mercados de Barcelona en poucas horas. E os veranistas barceloneses? Descubriron a tranquilidade desta vila entre o mar e a montaña. … Imaxinade: un tren que trouxe o progreso. Hoxe, a estación segue sendo neurálxica. Os trens de Rodalies conectan Tordera con Barcelona en algo máis dunha hora. Moitos visitantes chegan cada domingo para gozar do famoso mercado. É o corazón desta vila. Dende aquí, camiñaremos cara ao sur. Descenderemos suavemente cara ao río Tordera e o casco histórico. … Á nosa dereita, mirando cara ao pobo de Tordera, poden ver xa a masa verde do Parc Prudenci Bertrana. Ese é o noso próximo destino. E sabedes unha cousa? Tordera debe o seu nome ao río que a atravesa. … 'Tordera' provén do latín 'torrentera', facendo referencia ás torrenteiras que baixan do Montnegre. Un nome que, como veremos, define a historia deste pobo. A auga, sempre a auga, foi o que fai que Tordera sexa Tordera.

2

Parc Prudenci Bertrana - O Pulmón Verde

Entramos no Parc Prudenci Bertrana. … Un oasis verde, un espazo que vos vai encantar. Este parque ocupa a illa fluvial que o propio río creou durante unha gran enchente en mil novecentos sete. ¿Sabedes que? O río mesmo o creou. O parque leva o nome dun home importante. Prudenci Bertrana i Comte. … Un dos escritores máis destacados da literatura catalá do século XX. Naceu aquí en Tordera o dezanove de xaneiro de mil oitocentos sesenta e sete. Buscade ben preto da entrada: veredes o seu busto. Bertrana foi moito máis que un escritor. Pintor, xornalista, crítico de arte. … E sobre todo, novelista de talento. A súa obra máis coñecida chámase 'Josafat', publicada en mil novecentos seis. E atendede ben: causou escándalo na súa época. ¿Sabedes por qué? Polo seu crudo retrato dun campaneiro atormentado polas súas paixóns. Moita forza ese libro. A súa filla Aurora tamén se converteu nunha destacada escritora e viaxeira. Este espazo ten unha historia curiosa. Nos anos trinta do século XX, a sociedade recreativa 'l'Amistat' adquiriu estes terreos xunto ao río. E para qué? Para organizar bailes e actividades lúdicas. … En mil novecentos cincuenta e un construíuse unha pista de baile. E despois, pouco despois, o Concello mercou todo o terreo. E agora, hoxe en día, o parque é o escenario dunha festa importante. A Fira Mercat del Ram. … Unha feira centenaria, sabedes. Celebrase o fin de semana de Ramos e atrae a miles de visitantes. Vinde nese fin de semana e vereds: produtos artesáns, gastronomía local, e as tradicionais palmas bendecidas. Un ambiente multisectorial, vivo, con moita vida. Continuemos agora cara ao Pont de Ferro. Podedes velo desde aquí.

3

Pont de Ferro - O Símbolo da Resistencia

Mirade ben onde estades agora. … Diante vostre está o Pont de Ferro, sen dúbida o símbolo máis emblemático de Tordera. É un testemuño vivo da relación de amor e loita que a vila mantivo co seu río durante séculos. A primeira ponte de ferro inaugurouse o 3 de agosto de 1897. … Era unha estrutura impresionante: 183 metros de longo, sostida por 10 piares de ferro. E sabedes que? Os veciños de Tordera financiárona íntegramente do seu peto. Estaban cansos, fixádebos, de depender de barcas para cruzar o río. Mas o río Tordera é caprichoso. Moi caprichoso. … Apenas 92 días despois da súa inauguración, o 3 de novembro de 1897, chegou unha 'torderada' descomunal e levou a ponte. Así de rápido. …… Pero os torderencs non se renderon. Reconstruíron a ponte e inaugérona de novo en agosto de mil oitocentos noventa e nove. Esta segunda ponte resistiu 70 anos. Sete décadas. … Ata que outra enchente histórica, o 5 de abril de mil novecentos sesenta e nove, a derrubou definitivamente. Durante case catro décadas, Tordera quedou sen o seu símbolo máis querido. Imaxinade a pena. A ponte que ven hoxe foi inaugurada en 2007. … Incorpora elementos de seguridade modernos, pero mantén o espírito do orixinal. Incluso ten ascensor para facilitar o acceso. Se o desexan, crucen a ponte. … Desde o centro poderán contemplar como o río, aparentemente tranquilo, segue lembrando que a natureza sempre ten a última palabra. …… O noso próximo destino está ao outro lado: a Plaça de la Concòrdia.

4

Plaça de la Concòrdia - As Ferrarías do Río

Chegamos á Plaça de la Concòrdia. … Un espazo que garda a memoria dos oficios tradicionais de Tordera. Fixádebos ben. Esta praza foi adquirida polo Concello en setembro de mil novecentos cincuenta e oito. … Orixinalmente construíuse aquí un monumento aos caídos, pero co tempo o espazo transformouse nun lugar de encontro cidadán. Un lugar vivo, onde os veciños se reúnen. Pero o verdadeiramente fascinante está na rúa que sae de aquí. … O Carrer Ferrers. E atendede, porque este nome non é casual, ¿sabedes? Durante séculos, esta rúa chegou a albergar ata dez ferrarías. Dez ferrarías, aquí mesmo, no voso barrio. … Aproveitaban a forza da auga do río para mover os seus foles e martelos. Imaxinade o son. … O metal traballado a resonar por todo o barrio. O calor das forxas. O vaivén de ferradores e artesáns. … As ferrarías de Tordera eran famosas en toda a comarca. Fabricaban desde ferraduras ata reixas, apeiros de labranza, ferramentas. ¿Podedes crelo? E atendede, que tamén nesta zona atopamos a antiga casa do beneficio do diaconal. … Unha institución eclesiástica vencellada á igrexa parroquial. E o sindicato de pagesos, testemuño da importancia agrícola da vila. Desde aquí parte tamén o antigo Camí Ral de Hostalric a Blanes. … Seguía o trazado da Vía Augusta romana. …… Durante dous mil anos, este foi o grande eixo de comunicacións do Mediterráneo. Dous mil anos de historia baixo os vosos pés. Ahora ben, subamos cara ao casco antigo polo Carrer de les Creus.

5

El Camí Ral - A Antiga Vía Augusta

Descendemos agora cara ao Camí Ral. … Unha das rúas máis animadas de Tordera, e vou dicirche algo que moitos non saben: estamos pisando unha das vías máis antigas de toda a península Ibérica. Mirade ben o trazado que segue esta rúa. Segue exactamente a antiga Via Augusta romana. Esa era a gran calzada que conectaba Cádiz con Roma, pasando por toda a costa mediterránea. … Os romanos chamárona así en honra ao emperador Augusto, aínda que o camiño existía desde moito antes. Cando os íberos a coñecían, chamábana Via Heraclea. E sabedes que pasou despois? Durante a Idade Media, este mesmo trazado converteuse na Strata Francisca. Era a ruta de peregrinos e comerciantes que viaxaban de norte a sur. … Xa en época moderna pasou a chamarse Camí Ral. O camiño do rei. Agora ben, fixádevos en isto: en mil setecentos trinta e sete, unha gran enchente fixo imposible o paso polo antigo trazado, que ía polos carrers Sant Antoni e Ferrers. Ao ano seguinte decidiuse cambiar o percorrido. … E así, o Camí Ral que pisamos hoxe ten case tres séculos de idade. Observen os edificios que flanquean a rúa aquí á vosa esquerda e dereita. Algúns deles conservan elementos modernistas de principios do século XX. Foi época de esplendor para Tordera grazas á industria da cortiza. Os pequenos obradoiros cortizeiros proliferaron aproveitando que tiñamos tan preto os soutos de sobreira do Montnegre. … Imaxinade o movemento, a actividade que había nesta rúa. Ao longo deste Camí Ral pueden tamén degustar a gastronomía local. Especialmente as célebres fabas do ganxet, con Denominación de Orixe Protexida do Maresme. … Son auténticas. E o noso destino final está moi preto xa: o Teatre Clavé. Vamos.

6

Església de Sant Esteve - O Corazón Milenario

Chegamos ao corazón histórico de Tordera: a Plaça de l'Església. … Mirade ben a igrexa que tedes diante. É Sant Esteve, e domina toda a praza. O que ven aquí mesmo, onde estades, é o resultado de máis de mil anos de historia. … O edificio actual data de finais do século XVIII. Construíuse entre mil setecentos oitenta e mil oitocentos dezasete en estilo barroco e neoclásico. Pero atendede ben: conserva un tesouro arquitectónico excepcional, o seu campanario románico do século XI. Observen esa torre con atención. … A parte baixa é incluso anterior, de estilo prerrománico. A parte media é románica, cos seus característicos ventanais xeminados. E a parte alta foi engadida en estilo gótico no século XVI. É como ler un libro de arquitectura en pedra, ¿sabedes? A primeira mención documentada desta igrexa data do ano novecentos setenta e sete, cando nobres cataláns a doaron ao mosteiro de Sant Pere de Rodes. … Imaxinade: cando se construíu este campanario, Barcelona aínda non tiña a súa catedral gótica. Imaxinade ese momento. A fachada actual, de coroamento ondulado, está presidida por un portal barroco cunha fornela onde se atopa a imaxe de Sant Esteve. Baixo ela, o escudo da vila e a data de mil oitocentos tres. Esta praza foi durante séculos o centro da vida social, relixiosa e política de Tordera. …… E cada domingo, desde hai máis de cento cincuenta anos, acolle un dos mercados máis grandes de Cataluña. Preto de trescentos postos. Corenta mil visitantes cada semana. Un lugar vivo, onde a historia segue latexando.

7

Carrer de les Creus - A Traxedia de 1773

Camiñamos agora polo Carrer de les Creus. … Sabedes que este nome garda unha historia tráxica que comoveu a toda a comarca. Neste lugar atopábase un antigo hostal, propiedade do 'comú' ou concello. Estaba situado xunto ao trazado do Camí Ral. Era un punto de parada obrigada. Viaxeiros e comerciantes percorrían a antiga Vía Augusta, e case todos se paraban aquí. E atención, porque o que pasou neste lugar foi terrible. … O un de xaneiro de mil setecentos setenta e tres, o hostal derrubouse de súpeto. Morreron once persoas. Once. … Foi unha traxedia que marcou profundamente a vila. En memoria das vítimas, instaláronse unhas cruces na fachada da casa de enfronte. E ese xesto é o que lle deu nome a esta rúa. Mirade ben as fachadas antigas que vedes agora. … Aínda que pase o tempo, gardaban a pegada daqueles séculos XVII e XVIII. Están aquí, diante vostre, testemunhas daquela historia. Moi preto de aquí atópase tamén o antigo Hospital de Pobres de Tordera. O primeiro hospital está documentado desde os séculos XV-XVI. Estaba situado no próximo Carrer Sant Ramon. … A finais do século XVI trasladouse a un edificio modesto xunto á Capella de Sant Antoni. Unha capela do século XVII que serviu para usos relixiosos e civís. Vinculada historicamente coa actividade política local. Continuemos cara á Plaça de l'Església. …… O corazón de Tordera.

8

Teatre Clavé - A Alma Cultural

Rematamos o noso percorrido aquí, no Teatre Clavé. … O equipamento cultural de referencia de Tordera. O símbolo da vitalidade artística desta vila. O teatro que ven hoxe aquí, fronte a vós, inaugurouse en dúas fases. Parcialmente o vinte e seis de abril de mil novecentos noventa e oito, coa presenza do poeta Miquel Martí i Pol. … E oficialmente o vinte e cinco de abril de mil novecentos noventa e nove. Pero sabedes que? A súa historia remóntase moito máis atrás. A finais dos anos vinte, neste mesmo solar existía o Cinema Clavé. Promovido por Josep Albertí Ruscalleda. Durante os anos trinta viviu a súa época de esplendor. … O Sindicat Cercle Agrícola xestionábao e organizaba cinema, teatro, actividades culturais. Todo aquí. Durante a Guerra Civil, fixádebos bem, os sindicatos CNT e FAI apoderáranse do recinto. Rebautizárono como 'Cinema Popular'. Na posguerra chamábase 'Educación y Descanso'. En mil novecentos oitenta e tres, o Concello mercouno por trece millóns de pesetas. E en mil novecentos oitenta e oito, ante o seu estado ruinoso, foi derrubado. …… O novo edificio que ven hoxe aquí foi deseñado tras un concurso de ideas. Érguese no corazón do núcleo urbano, na Plaça de Miquel Martí i Pol. Sabedes por que leva ese nome? Porque está dedicada ao gran poeta catalán que tanto apoiou o proxecto. … Un home que amaba esta vila. Hoxe, o Teatre Clavé ofrece programación estable. Teatro, música, danza, artes escénicas. Alberga tamén o Centre de Formació Artística con escolas de teatro, música, danza e belas artes. Máis vitalidade artística que a que ven hoxe. Así conclúe o noso paseo por Tordera. … Gràcies de todo corazón pola vostra visita. Ata moi pronto!

Guía

TravelPro

Guía local verificado

Desde hai 15 anos son afeccionada aos audiotours, encántame facelos sobre lugares con anécdotas pouco coñecidas.